![](https://savepasargad.com/wp-content/uploads/2021/03/Mofrad-Javad-2-2.jpg)
همایش مشروطیت: بنیاد میراث پاسارگاد
جواد مفرد کهلان – استوره شناس
پرسش بنیاد میراث پاسارگاد: کدام یک از ابعاد انقلاب مشروطیت حماسی ست؟
در بارهٔ جشن مشروطیت و جریان ادامه و سقوط مشروطیت گفتنی ها و ناگفتنی ها زیاد است:
مقاومت تبریز و اتحاد بین مشروطه خواهان تبریز و تهران و بختیاری در راه آزادی و دموکراسی و پیشرفت حماسه آفرین بود.
مشروطه که برای شروع آزادی و دمکراسی و پیشرفت ایران گامی اساسی بود، از همان آغاز به مانع قدرتمند مشروعه بر خورده بود. آنهایی که به بهانهٔ لزوم حکومت مرکزی مقتدر، آزادی احزاب و روزنامه ها را از آن سلب کردند، زمینه برای رشد واپسگرایی دینی (مشروعه) را فراهم نمودند. حکومت مرکزی مقتدر منافی آزادی و دموکراسی نبود، تعامل و سعه صدر رهبران سیاسی را می خواست. در تاریخ کهن ایران هم طولانی ترین حکومت ایران یعنی اشکانیان با مجلس مستقل بزرگان (مهستان) آن پایدار مانده بود.
آنهاییکه بهانه و توجیه ناروای نرسیدن زمان آزادی و دمکراسی در پیش از انقلاب اسلامی را دارند معنی و جایگاه مشروطه و مجلس شورای ملی مستقل را در تاریخ نمی دانند یا نمی خواهند بدانند. مشروطهٔ ایران را می شد اصلاح و با آزادی احزاب و روزنامه ها و مجلس شورای ملی مستقل آن را سکولاریزه و تثبیت کرد و پیشبرد، نه اینکه آن را مسخ کرد و در جوار آن حوزهٔ علمیهٔ مشروعه کاشت و دیکتاتوری سلطنتی با پس زمینهٔ مشروعه بر قرار نمود. بر این اساس بود که هم مشروطه مان به استبداد ختم شد و هم جمهوری مان که زیر عبای دیکتاتوری شیخ رفت و به عوام سالاری و دیکتاتوری خشن دینی ختم شد. بازیگران قدرتمند جهانی هم در این عرصه رُل بازدارندهٔ اساسی ایفاء کردند، رهبری مشروعه خواه متظاهر به خواهان آزادی را سوار هواپیما کرده و به سراغ دولت مستأجل سکولار دموکراتمان فرستادند و آن را ساقط کردند.
بنیاد میراث پاسارگاد