تاریخ انتشار: May 6, 2026
در پی اعتراض برخی از علاقهمندان به میراث ملی نسبت به ناپدید شدن یا غارت بیسروصدای فرشهای دستباف، نفیس و مرغوب شبستان مسجد تاریخی نصیرالملک و جایگزینی آنها با فرشهای ماشینی، و همچنین انعکاس این موضوع در برخی نشریات، اداره اوقاف و امور خیریه و سازمان میراث فرهنگی استان فارس توضیحاتی ارائه دادهاند که مصداق «عذر بدتر از گناه» است:
۱. ادعا شده که قالیهای دستبافِ پهن شده در مسجد، فاقد هرگونه ارزش تاریخی و میراثی بوده و به دلیل تردد بالای گردشگران و بازدیدکنندگان فرسوده شدهاند. ۲. این قالیها وقف مسجد نبوده، بلکه از محل عواید موقوفه خریداری و در مسجد گسترده شده بودند. ۳. فرشهای مذکور دچار پوسیدگی شدید شده بودند؛ به گونهای که با توجه به میزان کهنگی و پارگی برخی از آنها، ترمیمشان غیرممکن شده بود و امکان شستوشو نیز نداشتند. ۴. با استناد به گزارشهای ارسالی و مطالبات گردشگران و بهویژه نمازگزاران مبنی بر بلااستفاده بودن فرشها، و برای جلوگیری از بازخورد منفی میان بازدیدکنندگان و حفظ شأن مسجد، فرشهای فرسوده جمعآوری و با فرشهای جدید (برگرفته از نقوش کاشیکاری مسجد) جایگزین شدند. ۵. قالیهای جمعآوری شده همچنان در محل مسجد نگهداری میشوند و این امکان فراهم است تا خبرنگاران برای مشاهده آنها مراجعه کنند.
گذشته از این که «مطالبات گردشگران بابت کهنگی فرشِ یک محوطه تاریخی» یا «لطمه خوردن به شأن مسجد به دلیل فرسودگی فرش» بیشتر به یک شوخی شباهت دارد، پرسش اصلی اینجاست که چرا وزارت میراث فرهنگی دقیقاً در زمانهای بحرانی، تظاهرات یا در آستانه درگیریهای نظامی، به یاد تغییر در اماکن تاریخی و اصلاح کهنگی فرشها میافتد؟
باید توجه داشت که در پی وقایعی چون جنگ یا حتی اعتراضات مردمی، بسیاری از آثار ارزشمند میراث فرهنگی و ملی در موزهها و اماکن تاریخی جمعآوری و ناپدید شدهاند؛ از جمله آثاری در موزه ملی و دیگر موزه ها، کاخ سعدآباد، کاخ گلستان و حتی مساجد تاریخی. مسئولان وزارت میراث فرهنگی همواره مدعی حفظ این آثار در مکانهای امن شدهاند، اما هنوز هیچ نشانه ای مبنی بر سلامت این آثار یا عدم غارت آنها ارائه نشده است.
اگرچه جمعآوری آثار در زمان جنگ و بلایای طبیعی برای حفاظت از آنها امری پذیرفته شده است، اما از آنجا که این آثار متعلق به ملت است، مردم باید از سلامت و امنیت آنها اطمینان پیدا کنند. این در حالی است که در ایران نه تنها مردم، بلکه خبرنگاران نیز از نظارت بر وضعیت و محل نگهداری این آثار محروم بودهاند.
نام مستعار : ثریا امجدی – تهران
همراه بنیاد میراث پاسارگاد
——-
*گزارش ایسنا از وضعیت فرشهای مسجد نصیرالملک
بنیاد میراث پاسارگاد