تاریخ انتشار: October 19, 2026
هر سال، هنگامی که روز بزرگداشت کوروش فرا می‌رسد، پرسشی در ذهنم جان می‌گیرد: ما از این نام بلند چه می‌خواهیم؟ پناهگاهی برای خستگی‌های امروز ، خاطره‌ای برای بالیدن به دیروز، یا چراغی برای اندیشیدن به فردای ایران؟
برای من، پاسارگاد جایی است که تاریخ، ما را در برابر پرسشی زنده قرار می‌دهد: با سرزمینی که به ارث برده‌ایم و با مردمانی که در آن زندگی می‌کنند، به راستی چه کرده‌ایم؟.
کوروش، انسانی تاریخی و برخاسته از جهان باستان بود؛ با شرایط، مناسبات و محدودیت‌های همان جهان باستان. برای بزرگداشت او نیازی نداریم از او چهره‌ای بیرون از تاریخ بسازیم یا همهٔ آرمان‌های امروزمان را به زبان او بگذاریم. آنچه می‌تواند یاد او را برای ما زنده و الهام‌بخش نگه دارد، تأمل در امکان فرمانروایی بر مردمانی گوناگون و در معنای مدارا، در جهانی آکنده از کشمکش است.
امروز نیز ایران خانهٔ مردمانی با زبان‌ها، باورها و شیوه‌های زندگی متفاوت است. هیچ‌کس برای ایرانی‌بودن نباید از بخشی از وجود خود دست بکشد. این خانه زمانی آباد خواهد شد که همهٔ ساکنانش در آن سهم و حق برابر داشته باشند؛ هنگامی که باور دینی یا بی‌باوری، جنسیت، زبان ، اندیشهٔ سیاسی و تعلقات جغرافیایی بهانه‌ای برای محرومیت و تبعیض نباشد.
از همین‌رو، بزرگداشت کوروش برای من با مسئولیت در برابر ایران امروز پیوند دارد. دوست‌داشتن این سرزمین، در احترام به جان و آزادی مردمش معنا پیدا می‌کند. شکوه یک کشور را باید در امنیت کودکانش، آزادی زنانش، حرمت سالمندانش و امکان سخن‌گفتن بی‌هراس شهروندانش نیز جست‌وجو کرد. در روزگاری که بسیاری از خانواده‌های ایرانی بار اندوه، جدایی و نگرانی را بر دوش می‌کشند، سخن‌گفتن از بزرگی ایران باید به شنیدن صدای همین مردم بینجامد. نمی‌توان از سربلندی میهن گفت و رنج انسان‌هایی را که جان و معنای آن هستند، نادیده گرفت.
برای من، میراث تاریخی هنگامی زنده می‌ماند که توان پرسیدن و ساختن به ما بدهد. اگر نام کوروش ما را به تأمل دربارهٔ مدارا دعوت می‌کند، این مدارا باید در رفتار ما با مخالفانمان نیز دیده شود. اگر به تمدن خود می‌بالیم، باید در گفت‌وگو، در پذیرش تفاوت‌ها و در دفاع از حقوق یکدیگر، نشانی از آن داشته باشیم.
پاسارگاد می‌تواند میعادگاه چنین عهدی باشد: عهد با ایرانی که در آن هیچ عقیده‌ای مجوز فرمانروایی بی‌پاسخ‌گو نباشد؛ قدرت زیر نظارت قانون و مردم قرار گیرد؛ و هیچ انسانی برای برخورداری از حقوقش، ناچار به اثبات وفاداری به یک مذهب یا ایدئولوژی نشود.
در روز کوروش، آرزو می‌کنم بتوانیم میان حافظهٔ تاریخی و مسئولیت انسانی خود پلی بزنیم؛ پلی که از سنگ‌های خاموش پاسارگاد آغاز شود و به زندگی آزاد و شایستهٔ مردم ایران برسد.
شایسته‌ترین بزرگداشت کوروش، سهمی است که هر یک از ما در ساختن ایرانی آزاد، آباد و خانهٔ همهٔ ایرانیان بر عهده می‌گیریم.
بنیاد میراث پاسارگاد